4WD là gì? Phân loại, nguyên lý hoạt động và cách vận hành

4WD là gì? 4WD có cấu tạo như thế nào? Ưu, nhược điểm của xe 4WD là gì? Sử dụng 4WD trong điều kiện nào và cần lưu ý điều gì?… Cùng Honda Ô tô Mỹ Đình tìm hiểu tất tần tật thông tin về 4WD nhé!

1. 4WD là gì?

4WD là hệ dẫn động 4 bánh bán thời gian (Ảnh: Sưu tầm Internet)
4WD là hệ dẫn động 4 bánh bán thời gian (Ảnh: Sưu tầm Internet)

4WD – Four-wheel Drive là hệ dẫn động 4 bánh bán thời gian hay còn có ký hiệu là 4×4 đối với xe địa hình. Hệ thống dẫn động 4 bánh bán thời gian 4WD là mẫu xe dẫn động bằng 2 hoặc 4 bánh. Điều này tùy vào lựa chọn của người lái bằng cách tùy chỉnh cho xe chạy các chế độ 1 cầu, 2 cầu thông qua nút chỉnh cầu cạnh cần số.

Chú ý rằng điều kiện thao tác sẽ không giống nhau do phụ thuộc từng mẫu xe. Bởi vì các loại xe phải dừng thì mới gài cầu được. Có loại xe chỉ cần chạy ở một vận tốc nhất định là có thể gài cầu. Thông thường 4WD sẽ xuất hiện ở các mẫu xe SUV hoặc xe bán tải chuyên chạy địa hình hay Off-road. 

Hệ dẫn động 4WD có nhiều phiên bản khác nhau, tuy nhiên phổ biến nhất vẫn là loại truyền thống. Công suất truyền từ hộp số sang hộp truyền động hoặc hộp số phụ. Bộ phận trung gian có nhiệm vụ phân phối lực kéo từ cầu trước và sau miễn là mô men xoắn đến bánh xe đạt mức tối đa.

2. Các loại 4WD  

4WD có loại gián đoạn và loại thường xuyên (Ảnh: Sưu tầm Internet)
4WD có loại gián đoạn và loại thường xuyên (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Về phân loại, 4WD được chia thành 2 loại:

  • Dẫn động 2 bánh (loại gián đoạn): Thường chỉ dùng ở chế độ 2WD (hai bánh xe chủ động) và người lái chỉ chuyển sang 4WD khi cần thiết. Loại này chỉ dùng có 1 vi sai cho cầu trước và 1 vi sai cho cầu sau.
  • Dẫn động 4 bánh (loại thường xuyên): Luôn hoạt động ở chế độ 4WD, luôn dẫn động cả 4 bánh. Khác với loại gián đoạn. Loại thường xuyên có thêm 1 vi sai (gọi là vi trung tâm) giữa cầu trước và cầu sau.

3. Cấu tạo và kết cấu của 4WD

Kết cấu của 4WD có vi sau trước và 1 hệ thống truyền lực (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Kết cấu của 4WD có vi sau trước và 1 hệ thống truyền lực (Ảnh: Sưu tầm Internet)

4WD có các bộ phận chính như: Hộp số phụ, trục các đăng vi sai trước và một hệ thống truyền lực dẫn động. Ngoài kết cấu cơ bản còn có một số loại sử dụng cơ cấu khác moay ơ trước ăn khớp với bánh chủ động trước, trục các đăng và bộ vi sai. 

Có 2 hệ thống dẫn động 4WD cơ bản. Nếu xe có động cơ đặt theo kiểu truyền thống, các bộ phận bánh sau chủ động tương tự như lắp đặt hai bánh trước chủ động. Thêm vào đó là hộp số phụ được lắp giữa trục ra của hộp số và trục các đăng. Hộp số phụ có vai trò trực tiếp đưa công suất. Cả hai trục các đăng được gắn đến hộp số phụ, trục các đăng sau đưa công suất đến bộ vi sai giống như hệ thống dẫn động hai bánh trước. Trục các đăng trước đưa công suất đến bộ vi trước.

Trong hệ thống dẫn động 4WD này, hai bánh trước được dẫn động giống nhau như kiểu xe dẫn động cầu sau chủ động. Hộp số phụ được lắp trên hộp số đặt ngang hay trên một phần của nó. Công suất truyền qua trục các đăng sau đến bộ vi sai sau.

4. Nguyên lý hoạt động của 4WD 

Nguyên lý hoạt động trong các loại 4WD cũng có những sự khác biệt nhất định. Cụ thể:

4.1. Loại 4WD thường xuyên

Loại 4WD thường xuyên (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Loại 4WD thường xuyên với hộp hộp số phụ (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Loại 4WD sử dụng một bộ vi sai giữa hay một khớp độ nhớt để bù đắp sự khác nhau về tốc độ giữa bánh trước và bánh sau khi xe quay vòng và trên bề mặt địa hình không bằng phẳng.

  • Loại 4WD thường xuyên với vi sai giữa: Xích dẫn động truyền công suất từ bánh xe chủ động đến bánh xích vỏ vi sai. Một bộ vi sai bên trong vỏ truyền mô men đến cả 2 trục  và hộp số phụ. Bộ vi sai cho phép trục trước và sau quay kkhacs tốc độ trong khi vẫn truyền động công suất.
  • Loại 4WD thường xuyên và gián đoạn với lớp thủy lực V: Những hộp số phân phối loại này hoạt động một phần giống với bộ vi giữa. Trong suốt quá trình hoạt động bình thường (bánh xe không bị trơn trượt), khớp thủy lực không hoạt động. Tuy nhiên khi một bánh xe xuất hiện hiện tượng quay trơn, khớp thủy lực sẽ truyền mô men đến các cầu để điều kiện kéo tốt nhất.
Loại 4WD có khớp thủy lực (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Loại 4WD có khớp thủy lực với khớp thuỷ lực (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Hệ thống dẫn động 4WD loại thường xuyên và gián đoạn với khớp mềm V làm cho xe có thể hoạt động thích hợp với chế độ 2WD trong thời gian chạy bình thường khi không có sự chênh lệch về tốc độ quay giữa các bánh trước và sau.

Khi có sự chênh lệch về tốc độ quay giữa các bánh xe trước và sau như khi xe quay vòng hoặc chạy trên đường trơn, có tuyết, hệ thống này truyền lực dẫn động đến các bánh sau. Nhờ vậy, nó đảm bảo điều kiện ổn định trong khi chạy ở các điều kiện đường xá khác nhau.

4.2. Loại 4WD gián đoạn 

Loại 4WD gián đoạn (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Loại 4WD gián đoạn gồm 2 phần chính (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Trục ra của hộp số được chia làm 2 phần:

  • Phần dài được dẫn động bởi càng gạt. Phần dài của trục ra quay sẽ dẫn động các đăng sau. 
  • Phần ngắn hơn phía trước được nối đến phần dài chỉ khi càng gạt dẫn động 4 bánh xe được dịch chuyển ăn khớp với đầu trục của trục ngắn. 

Trên những chiếc xe 4WD bán thời gian với khóa vi sai, mỗi bánh xe được nhận 25% lực mô men xoắn để tránh tình trạng bánh xe quay tít và mất độ bám, cả ở chế độ “high” và “low”. Hiện tại, trên những dòng xe đời mới hơn, người dùng có thể chuyển đổi từ chế độ 2WD sang chế độ 4WD “high” ngay trong khi xe chạy, nhưng phải dừng xe hoàn toàn nếu muốn sang chế độ 4WD “low”.

5. Ưu, nhược điểm của 4WD 

Xe 4WD nếu được truyền lực có thể chạy trên nhiều điều kiện địa hình, đặc biệt là đường gồ ghề hay lầy lội. Cụ thể hệ thống 4WD có những ưu, nhược điểm cụ thể như sau:

5.1. Ưu điểm

Lực bám 4WD cao trên các điều kiện đường (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Lực bám đường của xe cao trên các điều kiện đường (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Xe 4WD là xe được dẫn động 2 cầu với sức mạnh động cơ truyền trực tiếp đến cả 4 bánh xe thông qua một số hộp phụ. Hộp số này có nhiệm vụ phân phối lực kéo lên cầu trước. Thế mạnh của xe 4WD phải kể đến là:

  • Có sức tải tốt nhờ 4 bánh xe vừa làm nhiệm vụ kéo và đẩy xe chuyển động.
  • Lực quay vòng của lốp xe rất ổn định vì 4 bánh xe đều được truyền lực.
  • Lực bám của lốp xe cao và không bị ảnh hưởng bởi các thay đổi bên ngoài nên xe di chuyển rất ổn định trên đường thẳng, đồng thời tăng hiệu suất khởi hành và tăng tốc xe.
  • Người dùng chủ động sử dụng chế độ 4WD khi di chuyển trên những cung đường xấu và quay về chế độ 2WD với mặt đường bằng phẳng, như vậy sẽ giúp xe tiết kiệm nhiên liệu hơn.
  • Nhờ sở hữu lực bám tốt mà xe 4WD có thể leo dốc tốt và đặc biệt khả năng chạy trên đường có tuyết/gồ ghề tốt hơn nhiều lần so với các loại xe 2 bánh.

5.2. Nhược điểm

Kích thước 4WD to gây tốn diện tích (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Kích thước 4WD to gây tốn diện tích (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Mặc dù có nhiều ưu điểm nhưng xe 4WD vẫn có những nhược điểm như sau:

  • Do có kích thước khá lớn nên tốn diện tích và khiến trọng tâm xe nâng cao lên, gây ảnh hưởng đến khả năng cân bằng xe, nhất là khi cua ở tốc độ cao. Vì thế, khi đi vào khúc cua, vận tốc quay của 2 cầu trước sau là giống nhau nên 2 bánh trước dễ bị trượt. Thế nên, các chuyên gia có lời khuyên dành cho tài xế nên gài chế độ 2 cầu nhanh khi đi đường dài bởi sẽ khó kiểm soát tay trái, lốp dễ bị hao mòn, ảnh hưởng xấu đến hệ thống phân phối lực kéo của xe.
  • Không sử dụng tốt trên tất cả các loại địa hình.
  • Thách thức kỹ năng lái xe của người dùng khi thao tác gài cầu phù hợp với điều kiện địa hình.
  • Trọng lượng lớn khiến xe bị nặng, tốn nhiều nhiên liệu hơn.
  • Cấu tạo phức tạp hơn nên giá thành cao hơn, chi phí bảo dưỡng, sửa chữa cũng đắt hơn.

6. Khi nào nên sử dụng 4WD? 

Điều kiện nên sử dụng 4WD (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Sử dụng xe trong địa hình bùn đất (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ở hệ dẫn động 4WD này sức mạnh của động cơ sẽ được truyền đi từ hộp số tới hộp truyền động và hộp số phụ. Bộ phận này có nhiệm vụ phân phối lực giữa cầu trước và cầu sau của xe, sao cho mô men xoắn luôn được duy trì ở mức cao nhất giúp xe dễ dàng vượt qua những con đường đầm lầy hoặc khi tải nặng.

Nhìn chung, hệ dẫn động 4WD giúp xe cải thiện độ bám đường cho xe trong điều kiện địa hình bùn đất, gồ ghề và không được khuyến nghị sử dụng trên những con đường bằng phẳng, trơn tru, khô ráo. Đặc biệt khi di chuyển off-road thường xuyên thì xe 4WD là một sự lựa chọn hợp lý nhất. 

Xe 4WD gián đoạn đặc biệt phù hợp để sử dụng trên địa hình khó khăn hoặc trong điều kiện thời tiết không thuận lợi như đường trơn trượt, đường đất hay địa hình không bằng phẳng. Các điều kiện này giúp hệ thống 4WD cung cấp sự ổn định và khả năng vượt trội. Tuy nhiên, việc sử dụng 4WD cũng còn phụ thuộc vào loại xe cụ thể và thiết kế hệ thống 4WD của nó.

Xe 4WD thường xuyên được ưu tiên sử dụng khi đường bị ướt, tuyết, băng hoặc đầy trơn trượt, 4WD giúp cải thiện độ bám và ổn định xe. Ngoài ra, trên những địa hình núi non, rừng rậm hoặc đất đai gồ ghề, nơi cần khả năng vượt qua chướng ngại vật tốt cũng nên sử dụng xe 4WD. Khi vượt những loại địa hình này, bạn cần chú ý vững tay lái và hiểu rõ khả năng của xe để tránh gặp nguy hiểm.

7. Hướng dẫn sử dụng chức năng gài cầu 4WD

Hướng dẫn sử dụng chức năng cài 4WD (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Hướng dẫn sử dụng chức năng cài 4WD (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Hiện nay, thường có 4 chế độ gài cầu: 

  • 2H: 1 cầu nhanh
  • 4H: 2 cầu nhanh
  • 4HLc: 2 cầu nha khóa vi sai
  • 4LLc: 2 cầu chậm khóa vi sai

Với chế độ 2H và 4H là cấu tạo dành cho xe chạy với tốc độ cao trên nền đường có độ bám tốt như là đường nhựa, và đặc biệt 4H sẽ cực tốt trong điều kiện trời mưa. 4H có trong những mẫu xe dẫn động 4 bánh toàn thời gian, còn 2H như hệ thống của một chiếc xe cầu sau bất kỳ bình thường. Có thể sử dụng 2H, 4H có thể di chuyển trên những mặt đường bằng phẳng với tốc độ cao.

4HLc được hiểu là chế độ 2 cầu những thường được sử dụng đi off-road vì không có vi sai trung tâm, bánh trước bánh sau quay cùng tốc độ, thường dễ bị trượt khi đi ở khúc cua, dùng trên những con đường trơn trượt như đất, tuyết,…. 4LLc là một chế độ làm việc trên con đường nhiều sỏi đá.

8. Một số lưu ý trước khi sử dụng 4WD 

Cần lưu ý trước khi sử dụng 4WD (Ảnh: Sưu tầm Internet)
Cần lưu ý trước khi sử dụng 4WD (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Một vài tài xế cho rằng 4WD là hệ dẫn động siêu năng lực vì nó có thể giúp mang lại trải nghiệm lái tốt hơn trong các điều kiện khác nhau. Tuy nhiên, trước khi sử dụng 4WD, người dùng cần phải chú ý:

  • Nếu sử dụng 4WD không chính xác thì người lái có thể gặp nguy hiểm. Khi không kiểm soát được tốc độ, nhiều khả năng là xe sẽ bị trượt nhiều hơn và nghiêng hơn khi đi trên đường. Hệ dẫn động 4WD không mang lại trải nghiệm lái tốt trong điều kiện không thuận lợi nếu như tốc độ xe không được kiểm soát.
  • 4WD không có khả năng giúp phanh tốt hơn hoặc giúp ổn định khi rẽ.
  • Sử dụng 4WD khi không cần thiết sẽ gây lãng phí nhiều nhiên liệu hơn. Trong điều kiện lái bình thường, nên tắt chế độ này đi để tiết kiệm nhiên liệu.
  • Nếu cố di chuyển xe 4WD trên mặt đường khô hoặc quá cứng, chế độ 4WD được kích hoạt, người dùng có thể cảm thấy khó khăn hơn để chuyển hướng. Bên cạnh đó, tình trạng này diễn ra lâu và thường xuyên có thể làm hỏng các thiết bị bên trong bộ truyền động và khiến lốp mòn nhanh hơn.
  • Việc cài đặt cầu/tắt hoàn toàn có thể chủ động được, nghĩa là người dùng có thể chọn chế độ 2 cầu để cải thiện mô men xoắn. 

9. Kết luận

Như vậy, thông qua những thông tin về 4WD mà Honda Ô tô Mỹ Đình cung cấp, hy vọng sẽ hữu ích với bạn, qua đây giúp bạn sử dụng 4WD đúng cách và chú ý để lái xe đúng cách và an toàn. Nếu có bất cứ thắc mắc gì về 4WD nói riêng và về ô tô nói chung, hãy liên hệ với chúng tôi qua hotline 1800 1165 để biết thêm thông tin chi tiết nhé!


Honda Ô tô Mỹ Đình – Tổng kho lớn nhất miền Bắc

Đánh giá post

CÁC BÀI VIẾT MỚI NHẤT

LIÊN HỆ VỚI HONDA Ô TÔ MỸ ĐÌNH